TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1-
Bu Kanunun amacı,
kamu yararına uygun olarak
tüketicinin sağlık ve güvenliği ile
ekonomik çıkarlarını koruyucu,
aydınlatıcı, eğitici, zararlarını
tazmin edici, çevresel tehlikelerden
korunmasını sağlayıcı önlemleri
almak ve tüketicilerin kendilerini
koruyucu girişimlerini özendirmek ve
bu konudaki politikaların
oluşturulmasında gönüllü
örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin
hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2-
Bu Kanun, birinci
maddede belirtilen amaçlarla mal ve
hizmet piyasalarında tüketicinin
taraflardan birini oluşturduğu her
türlü tüketici işlemini kapsar.
Tanımlar
Madde 3
- Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi
ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve
Ticaret Bakanını,
c) Mal: Alış-verişe
konu olan taşınır eşyayı, konut ve
tatil amaçlı taşınmaz malları ve
elektronik ortamda kullanılmak üzere
hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve
benzeri gayri maddi malları,
d) Hizmet: Bir ücret
veya menfaat karşılığında yapılan
mal sağlama dışındaki her türlü
faaliyeti,
e) Tüketici: Bir mal
veya hizmeti ticari veya mesleki
olmayan amaçlarla edinen, kullanan
veya yararlanan gerçek ya da tüzel
kişiyi,
f) Satıcı: Kamu tüzel
kişileri de dahil olmak üzere ticari
veya mesleki faaliyetleri kapsamında
tüketiciye mal sunan gerçek veya
tüzel kişileri,
g) Sağlayıcı: Kamu
tüzel kişileri de dahil olmak üzere
ticari veya mesleki faaliyetleri
kapsamında tüketiciye hizmet sunan
gerçek veya tüzel kişileri,
h) Tüketici işlemi:
Mal veya hizmet piyasalarında
tüketici ile satıcı-sağlayıcı
arasında yapılan her türlü hukuki
işlemi,
ı) İmalatçı-Üretici:
Kamu tüzel kişileri de dahil olmak
üzere tüketiciye sunulmuş olan mal
veya hizmetleri ya da bu mal veya
hizmetlerin hammaddelerini yahut ara
mallarını üretenler ile mal üzerine
kendi ayırt edici işaretini, ticari
markasını veya unvanını koyarak
satışa sunanları,
j) İthalatçı: Kamu
tüzel kişileri de dahil olmak üzere
tüketiciye sunulmuş olan mal veya
hizmetleri ya da bu mal veya
hizmetlerin hammaddelerini yahut ara
mallarını yurt dışından getirerek
satışa sunan gerçek veya tüzel
kişiyi,
k) Kredi veren:
Mevzuatları gereği tüketicilere
nakit kredi vermeye yetkili olan
banka, özel finans kuruluşu ve
finansman şirketlerini,
l) Reklam veren:
Ürettiği ya da pazarladığı
malın/hizmetin tanıtımını
yaptırmak, satışını artırmak veya
imajını yaratıp güçlendirmek
amacıyla hazırlattığı, içinde
firmasının ya da mal/hizmet
markasının yer aldığı reklamları
yayınlatan, dağıtan ya da başka
yollarla sergileyen gerçek ya da
tüzel kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari
reklam ve ilânları reklam verenin
duyduğu ihtiyaç doğrultusunda
hazırlayan ve reklam veren adına
yayınlanmasına aracılık eden ticari
iletişim uzmanı gerçek ya da tüzel
kişiyi,
n) Mecra kuruluşu:
Ticari reklam veya ilânı hedef
kitleye ulaştıran iletişim
kanallarının ya da her türlü aracın
sahibi, işleticisi veya kiralayıcısı
olan gerçek veya tüzel kişiyi,
o ) Teknik düzenleme:
Bir ürünün ve hizmetin, ilgili idari
hükümler de dahil olmak üzere,
özellikleri, işleme ve üretim
yöntemleri, bunlarla ilgili
terminoloji, sembol, ambalajlama,
işaretleme, etiketleme ve uygunluk
değerlendirilmesi işlemleri
hususlarından biri veya birkaçını
belirten ilgili Bakanlık tarafından
Resmi Gazetede yayımlanarak mecburi
uygulamaya konulan standartlar dahil
olmak üzere uyulması zorunlu olan
her türlü düzenlemeyi,
p) Tüketici
örgütleri: Tüketicinin korunması
amacıyla kurulan dernek, vakıf veya
bunların üst kuruluşlarını, İfade
eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve
Aydınlatılması
Ayıplı mal
Madde 4-
Ambalajında,
etiketinde, tanıtma ve kullanma
kılavuzunda ya da reklam ve
ilânlarında yer alan veya satıcı
tarafından bildirilen veya
standardında veya teknik
düzenlemesinde tespit edilen nitelik
veya niteliği etkileyen niceliğine
aykırı olan ya da tahsis veya
kullanım amacı bakımından değerini
veya tüketicinin ondan beklediği
faydaları azaltan veya ortadan
kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik
eksiklikler içeren mallar, ayıplı
mal olarak kabul edilir.
Tüketici, malın
teslimi tarihinden itibaren otuz gün
içerisinde ayıbı satıcıya
bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu
durumda, bedel iadesini de içeren
sözleşmeden dönme, malın ayıpsız
misliyle değiştirilmesi veya ayıp
oranında bedel indirimi ya da
ücretsiz onarım isteme haklarına
sahiptir. Satıcı, tüketicinin tercih
ettiği bu talebi yerine getirmekle
yükümlüdür. Tüketici bu seçimlik
haklarından biri ile birlikte ayıplı
malın neden olduğu ölüm ve/veya
yaralanmaya yol açan ve/veya
kullanımdaki diğer mallarda zarara
neden olan hallerde
imalatçı-üreticiden tazminat isteme
hakkına da sahiptir.
İmalatçı-üretici,
satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve
10 uncu maddenin beşinci fıkrasına
göre kredi veren ayıplı maldan ve
tüketicinin bu maddede yer alan
seçimlik haklarından dolayı
müteselsilen sorumludur. Ayıplı
malın neden olduğu zarardan dolayı
birden fazla kimse sorumlu olduğu
takdirde bunlar müteselsilen
sorumludurlar. Satılan malın ayıplı
olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu
ortadan kaldırmaz.
Bu madde ile ayıba
karşı sorumlu tutulanlar, ayıba
karşı daha uzun bir süre ile
sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı
maldan sorumluluk, ayıp daha sonra
ortaya çıkmış olsa bile malın
tüketiciye teslimi tarihinden
itibaren iki yıllık zamanaşımına
tabidir. Bu süre konut ve tatil
amaçlı taşınmaz mallarda beş yıldır.
Ayıplı malın neden olduğu her türlü
zararlardan dolayı yapılacak
talepler ise üç yıllık zamanaşımına
tabidir. Bu talepler zarara sebep
olan malın piyasaya sürüldüğü günden
başlayarak on yıl sonra ortadan
kalkar. Ancak, satılan malın ayıbı,
tüketiciden satıcının ağır kusuru
veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı
süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı malın neden
olduğu zararlardan sorumluluğa
ilişkin hükümler dışında, ayıplı
olduğu bilinerek satın alınan mallar
hakkında yukarıdaki hükümler
uygulanmaz.
Satışa sunulacak
ayıplı mal üzerine ya da ambalajına,
imalatçı veya satıcı tarafından
tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği
şekilde "özürlüdür" ibaresini içeren
bir etiket konulması zorunludur.
Yalnızca ayıplı mal satılan veya bir
kat ya da reyon gibi bir bölümü
sürekli olarak ayıplı mal satışına,
tüketicinin bilebileceği şekilde
tahsis edilmiş yerlerde bu etiketin
konulma zorunluluğu yoktur. Malın
ayıplı olduğu hususu, tüketiciye
verilen fatura, fiş veya satış
belgesi üzerinde gösterilir.
Güvenli olmayan
mallar, piyasaya özürlüdür
etiketiyle dahi arz edilemez. Bu
ürünlere, 4703 sayılı Ürünlere
İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanun hükümleri uygulanır.
Bu hükümler, mal
satışına ilişkin her türlü tüketici
işleminde de uygulanır.
Ayıplı hizmet
Madde 4/A-
Sağlayıcı tarafından bildirilen
reklam ve ilânlarında veya
standardında veya teknik kuralında
tespit edilen nitelik veya niteliği
etkileyen niceliğine aykırı olan ya
da yararlanma amacı bakımından
değerini veya tüketicinin ondan
beklediği faydaları azaltan veya
ortadan kaldıran maddi, hukuki veya
ekonomik eksiklikler içeren
hizmetler, ayıplı hizmet olarak
kabul edilir.
Tüketici, hizmetin
ifa edildiği tarihten itibaren otuz
gün içerisinde bu ayıbı sağlayıcıya
bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu
durumda, sözleşmeden dönme, hizmetin
yeniden görülmesi veya ayıp oranında
bedel indirimi haklarına sahiptir.
Tüketicinin sözleşmeyi sona
erdirmesi, durumun gereği olarak
haklı görülemiyorsa, bedelden
indirim ile yetinilir. Tüketici, bu
seçimlik haklarından biri ile
birlikte 4 üncü maddede belirtilen
şartlar çerçevesinde tazminat da
isteyebilir. Sağlayıcı, tüketicinin
seçtiği bu talebi yerine getirmekle
yükümlüdür.
Sağlayıcı, bayi,
acente ve 10 uncu maddenin beşinci
fıkrasına göre kredi veren, ayıplı
hizmetten ve ayıplı hizmetin neden
olduğu her türlü zarardan ve
tüketicinin bu maddede yer alan
seçimlik haklarından dolayı
müteselsilen sorumludur. Sunulan
hizmetin ayıplı olduğunun
bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan
kaldırmaz.
Daha uzun bir süre
için garanti verilmemiş ise, ayıp
daha sonra ortaya çıkmış olsa bile
ayıplı hizmetten dolayı yapılacak
talepler hizmetin ifasından itibaren
iki yıllık zamanaşımına tabidir.
Ayıplı hizmetin neden olduğu her
türlü zararlardan dolayı yapılacak
talepler ise üç yıllık zamanaşımına
tabidir. Ancak, sunulan hizmetin
ayıbı, tüketiciden sağlayıcının ağır
kusuru veya hile ile gizlenmişse
zamanaşımı süresinden
yararlanılamaz.
Ayıplı hizmetin neden
olduğu zararlardan sorumluluğa
ilişkin hükümler dışında, ayıplı
olduğu bilinerek edinilen hizmetler
hakkında yukarıdaki hükümler
uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet
sağlamaya ilişkin her türlü tüketici
işleminde de uygulanır.
Satıştan kaçınma
Madde 5-
Üzerinde "numunedir" veya "satılık
değildir" ibaresi bulunmayan bir
malın; ticarî bir kuruluşun
vitrininde, rafında veya açıkça
görülebilir herhangi bir yerinde
teşhir edilmesi halinde satıcı bu
malların satışından kaçınamaz.
Hizmet sağlamada da
haklı bir sebep olmaksızın
kaçınılamaz.
Aksine bir teamül,
ticarî örf veya adet yoksa, satıcı
bir mal veya hizmetin satışını o mal
veya hizmetin kendisi tarafından
belirlenen miktar, sayı veya ebat
gibi koşullara ya da başka bir mal
veya hizmetin satın alınmasına bağlı
kılamaz.
Diğer mal satışı ve
hizmet sağlama sözleşmelerinde de bu
hüküm uygulanır.
Sözleşmelerdeki
haksız şartlar
Madde 6-
Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle
müzakere etmeden, tek taraflı olarak
sözleşmeye koyduğu, tarafların
sözleşmeden doğan hak ve
yükümlülüklerinde iyi niyet kuralına
aykırı düşecek biçimde tüketici
aleyhine dengesizliğe neden olan
sözleşme koşulları haksız şarttır.
Taraflardan birini
tüketicinin oluşturduğu her türlü
sözleşmede yer alan haksız şartlar
tüketici için bağlayıcı değildir.
Eğer bir sözleşme
şartı önceden hazırlanmışsa ve
özellikle standart sözleşmede yer
alması nedeniyle tüketici içeriğine
etki edememişse, o sözleşme şartının
tüketiciyle müzakere edilmediği
kabul edilir.
Sözleşmenin bütün
olarak değerlendirilmesinden,
standart sözleşme olduğu sonucuna
varılırsa, bu sözleşmedeki bir
şartın belirli unsurlarının veya
münferit bir hükmünün müzakere
edilmiş olması, sözleşmenin kalan
kısmına bu maddenin uygulanmasını
engellemez.
Bir satıcı veya
sağlayıcı, bir standart şartın
münferiden tartışıldığını ileri
sürüyorsa, bunu ispat yükü ona
aittir.
6/A, 6/B, 6/C, 7, 9,
9/A, 10, 10/A ve 11/A maddelerinde
yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen
tüketici sözleşmeleri en az oniki
punto ve koyu siyah harflerle
düzenlenir ve sözleşmede bulunması
gereken şartlardan bir veya
birkaçının bulunmaması durumunda
eksiklik sözleşmenin geçerliliğini
etkilemez. Bu eksiklik satıcı veya
sağlayıcı tarafından derhal
giderilir.
Bakanlık standart
sözleşmelerde yer alan haksız
şartların tespit edilmesine ve
bunların sözleşme metninden
çıkartılmasının sağlanmasına ilişkin
usul ve esasları belirler.
Taksitle satış
Madde 6/A-
Taksitle satış, satım bedelinin en
az iki taksitle ödendiği ve malın
veya hizmetin sözleşmenin
düzenlendiği anda teslim veya ifa
edildiği satım türüdür.
Taksitle satış
sözleşmesinin yazılı şekilde
yapılması zorunludur. Sözleşmede
bulunması gereken asgari koşullar
aşağıda gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve
satıcı veya sağlayıcının isim,
unvan, açık adresleri ve varsa
erişim bilgileri,
b) Malın veya
hizmetin Türk Lirası olarak vergiler
dahil peşin satış fiyatı,
c) Vadeye göre faiz
ile birlikte ödenecek Türk Lirası
olarak toplam satış fiyatı,
d) Faiz miktarı,
faizin hesaplandığı yıllık oran ve
sözleşmede belirlenen faiz oranının
yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere
gecikme faizi oranı,
e) Peşinat tutarı,
f) Ödeme planı,
g) Borçlunun
temerrüde düşmesinin hukuki
sonuçları.
Satıcı veya
sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede
yer almasını sağlamak ve taraflar
arasında akdedilen sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermekle
yükümlüdür. Sözleşmeden ayrı olarak
kıymetli evrak niteliğinde senet
düzenlenecekse, bu senet, her bir
taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak
şekilde ve sadece nama yazılı olarak
düzenlenir. Aksi takdirde, kambiyo
senedi geçersizdir.
Taksitle satışlarda;
tüketici, borçlandığı toplam miktarı
önceden ödeme hakkına sahiptir.
Tüketici aynı zamanda, bir taksit
miktarından az olmamak şartıyla bir
veya birden fazla taksit ödemesinde
bulunabilir. Her iki durumda da
satıcı, ödenen miktara göre gerekli
faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı veya
sağlayıcı, taksitlerden birinin veya
birkaçının ödenmemesi halinde kalan
borcun tümünün ifasını talep etme
hakkını saklı tutmuşsa, bu hak;
ancak satıcının veya sağlayıcının
bütün edimlerini ifa etmiş olması
durumunda ve tüketicinin birbirini
izleyen en az iki taksidi ödemede
temerrüde düşmesi ve ödenmeyen
taksit toplamının satış bedelinin en
az onda biri olması halinde
kullanılabilir. Ancak satıcının veya
sağlayıcının bu hakkını
kullanabilmesi için en az bir hafta
süre vererek muacceliyet uyarısında
bulunması gerekir.
Sözleşme şartları
tüketici aleyhine hiçbir şekilde
değiştirilemez.
Devre tatil
Madde 6/B-
Devre tatil sözleşmeleri, en az üç
yıl süre için yapılan ve bu süre
zarfında yıl içinde, belirli veya
belirlenebilecek ve bir haftadan az
olmayacak bir dönem için bir veya
daha fazla sayıdaki taşınmazın
kullanım hakkının devri ya da devri
taahhüdünü içeren ve bir nüshasının
tüketiciye verilmesi zorunlu, yazılı
sözleşme ya da sözleşmeler grubudur.
Devre tatil
sözleşmelerine ilişkin usul ve
esasları Bakanlık belirler.
Paket tur
Madde 6/C-
Paket tur sözleşmeleri; ulaştırma,
konaklama ve bunlara yardımcı
sayılmayan diğer turistik
hizmetlerin en az ikisinin birlikte,
her şeyin dahil olduğu fiyatla
satılan veya satış taahhüdü yapılan
ve hizmeti yirmidört saatten uzun
bir süreyi kapsayan veya gecelik
konaklamayı içeren ve bir nüshasının
tüketiciye verilmesi zorunlu,
önceden düzenlenmiş yazılı
sözleşmelerdir.
Paket tur
sözleşmelerine ilişkin usul ve
esasları Bakanlık belirler.
Kampanyalı satış
Madde 7-
Kampanyalı satış, gazete, radyo,
televizyon ilânı ve benzeri yollarla
tüketiciye duyurularak düzenlenen
kampanyalara iştirakçi kabul
edilmesi ve malın veya hizmetin daha
sonra teslim veya ifa edilmesi
suretiyle yapılan satımdır.
Kampanyalı satışlar
Bakanlığın izni ile yapılır.
Bakanlık hangi tür satışların izne
tabi olacağını, ön ödeme, taksit
miktarı, teslim süresi, üretici
firma garantisi, yatırılacak teminat
ile kampanyalı satışlarda uyulması
gereken usul ve esasları tespit
eder.
İlan ve taahhüt
edilen mal veya hizmetin
teslimatının veya ifasının hiç ya da
gereği gibi yapılmaması durumunda,
satıcı, sağlayıcı, bayi, acente,
imalatçı-üretici, ithalatçı ve 10
uncu maddenin beşinci fıkrasına göre
kredi veren müteselsilen
sorumludur.
Tüketici kampanyadan
ayrılmaya karar verdikten sonra
kampanyayı düzenleyen, mal veya
hizmetin tüketiciye teslim tarihini
geçmemek şartıyla tüketicinin o ana
kadar ödediği tüm bedeli ödemekle
yükümlüdür.
Kampanyayı
düzenleyen, kampanyalı satışlarda
düzenlenecek yazılı sözleşmede, 6/A
maddesinin ikinci fıkrasında
belirtilen bilgilere ek olarak
"kampanya bitiş tarihi" ve "mal veya
hizmetin teslim veya yerine
getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin
bilgileri de içeren sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermek
zorundadır.
Sözleşmede aksi
kararlaştırılmadıkça, ön ödeme
tutarı, mal veya hizmetin satış
bedelinin yüzde kırkından fazla
olamaz.
Kampanyalı satışlarda
malın teslim ya da hizmetin ifa
süresi on iki ayı aşamaz. Konut ve
tatil amaçlı taşınmaz mallar için bu
süre otuz aydır.
Tüketicinin ödemeye
ilişkin tüm edimlerini yerine
getirmesi durumunda, malın teslimi
ya da hizmetin ifası, ödemenin
bitimini takiben en geç bir ay
içinde yapılmak zorundadır.
Kampanyalı taksitle
satışlarda 6/A maddesi hükümleri de
uygulanır.
Kapıdan satış
Madde 8-
Kapıdan satış; işyeri, fuar, panayır
gibi satış mekanları dışında yapılan
satımlardır.
Bakanlık, kapıdan
satış yapacaklarda aranılacak
nitelikleri, bu Kanuna tabi olan ve
olmayan kapıdan satışları ve kapıdan
satışlara ilişkin uygulama usul ve
esaslarını belirler.
Bu tür satışlarda;
tüketici, teslim aldığı tarihten
itibaren yedi gün içinde malı kabul
etmekte veya hiçbir gerekçe
göstermeden ve hiçbir yükümlülük
altına girmeden reddetmekte
serbesttir. Hizmetlerin satımında
ise bu süre, sözleşmenin imzalandığı
tarihten itibaren başlar. Bu süre
dolmadan satıcı veya sağlayıcı,
kapıdan satış işlemine konu mal veya
hizmet karşılığında tüketiciden
herhangi bir isim altında ödeme
yapmasını veya borç altına sokan
herhangi bir belge vermesini
isteyemez. Satıcı, cayma bildirimi
kendisine ulaştığı andan itibaren
yirmi gün içerisinde malı geri
almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın mutat
kullanımı sebebiyle meydana gelen
değişiklik ve bozulmalarından
sorumlu değildir.
Taksitle yapılan
kapıdan satışlarda 6/A maddesi,
kampanyalı kapıdan satışlarda 7 nci
madde hükümleri ayrıca uygulanır.
Kapıdan satışlarda
satıcının ve sağlayıcının
yükümlülüğü
Madde 9-
Kapıdan satış sözleşmelerinde,
sözleşmede bulunması gereken diğer
unsurlara ilave olarak mal veya
hizmetin nitelik ve niceliğine
ilişkin açıklayıcı bilgiler, cayma
bildiriminin yapılacağı açık adres
ve en az on altı punto ve koyu
siyah harflerle yazılmış aşağıdaki
ibare yer almak zorundadır:
Tüketicinin hiçbir
hukuki ve cezai sorumluluk
üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe
göstermeksizin teslim aldığı veya
sözleşmenin imzalandığı tarihten
itibaren yedi gün içerisinde malı
veya hizmeti reddederek sözleşmeden
cayma hakkının var olduğunu ve cayma
bildiriminin satıcı/sağlayıcıya
ulaşması tarihinden itibaren malı
geri almayı taahhüt ederiz.
Tüketici, sahip
olduğu haklarının da yazılı
bulunduğu sözleşmeyi imzalar ve
kendi el yazısı ile tarihini yazar.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin
sözleşmede yer almasını sağlamak ve
taraflar arasında akdedilen
sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye
vermekle yükümlüdür.
Bu madde hükümlerine
göre düzenlenmiş bir sözleşmenin ve
malın tüketiciye teslim edildiğini
ispat satıcıya veya sağlayıcıya
aittir. Aksi takdirde, tüketici
cayma hakkını kullanmak için yedi
günlük süre ile bağlı değildir.
Mesafeli sözleşmeler
Madde 9/A-
Mesafeli sözleşmeler; yazılı,
görsel, telefon ve elektronik
ortamda veya diğer iletişim araçları
kullanılarak ve tüketicilerle karşı
karşıya gelinmeksizin yapılan ve
malın veya hizmetin tüketiciye
anında veya sonradan teslimi veya
ifası kararlaştırılan
sözleşmelerdir.
Mesafeli satış
sözleşmesinin akdinden önce,
ayrıntıları Bakanlıkça çıkarılacak
tebliğle belirlenecek bilgilerin
tüketiciye verilmesi zorunludur.
Tüketici, bu bilgileri edindiğini
yazılı olarak teyit etmedikçe
sözleşme akdedilemez. Elektronik
ortamda yapılan sözleşmelerde teyid
işlemi, yine elektronik ortamda
yapılır.
Satıcı ve sağlayıcı,
tüketicinin siparişi kendisine
ulaştığı andan itibaren otuz gün
içerisinde edimini yerine getirir.
Bu süre, tüketiciye daha önceden
yazılı olarak bildirilmek koşuluyla
en fazla on gün uzatılabilir.
Satıcı veya sağlayıcı
elektronik ortamda tüketiciye teslim
edilen gayri maddî malların veya
sunulan hizmetlerin teslimatının
ayıpsız olarak yapıldığını ispatla
yükümlüdür.
Cayma hakkı süresince
sözleşmeye konu olan mal veya hizmet
karşılığında tüketiciden herhangi
bir isim altında ödeme yapmasının
veya borç altına sokan herhangi bir
belge vermesinin istenemeyeceğine
ilişkin hükümler dışında kapıdan
satışlara ilişkin hükümler mesafeli
sözleşmelere de uygulanır.
Satıcı veya sağlayıcı
cayma bildiriminin kendisine
ulaştığı tarihten itibaren on gün
içinde almış olduğu bedeli, kıymetli
evrakı ve tüketiciyi bu hukukî
işlemden dolayı borç altına sokan
her türlü belgeyi iade etmek ve
yirmi gün içerisinde de malı geri
almakla yükümlüdür.
Tüketici kredisi
Madde 10-
Tüketici kredisi, tüketicilerin bir
mal veya hizmet edinmek amacıyla
kredi verenden nakit olarak
aldıkları kredidir. Tüketici kredisi
sözleşmesinin yazılı olarak
yapılması ve bu sözleşmenin bir
nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunludur. Taraflar arasında
akdedilen sözleşmede öngörülen kredi
şartları, sözleşme süresi içerisinde
tüketici aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici kredisi
tutarı,
b) Faiz ve diğer
unsurlarla birlikte toplam borç
tutarı,
c) Faizin
hesaplandığı yıllık oran,
d) Ödeme tarihleri,
anapara, faiz, fon ve diğer
masrafların ayrı ayrı belirtildiği
ödeme planı,
e) İstenecek
teminatlar,
f) Akdi faiz oranının
yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere
gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun
temerrüde düşmesinin hukuki
sonuçları,
h) Kredinin
vadesinden önce kapatılmasına
ilişkin şartlar,
ı) Kredinin yabancı
para birimi cinsinden
kullandırılması durumunda, geri
ödemeye ilişkin taksitlerin ve
toplam kredi tutarının
hesaplanmasında, hangi tarihteki
kurun dikkate alınacağına ilişkin
şartlar,
yer alır.
Kredi veren,
taksitlerden birinin veya birkaçının
ödenmemesi halinde kalan borcun
tümünün ifasını talep etme hakkını
saklı tutmuşsa, bu hak; ancak kredi
verenin bütün edimlerini ifa etmiş
olması durumunda ve tüketicinin
birbirini izleyen en az iki taksidi
ödemede temerrüde düşmesi halinde
kullanılabilir. Ancak kredi verenin
bu hakkını kullanabilmesi için en az
bir hafta süre vererek muacceliyet
uyarısında bulunması gerekir.
Tüketici kredisinin teminatı olarak
şahsi teminat verildiği hallerde,
kredi veren, asıl borçluya
başvurmadan, kefilden borcun ifasını
isteyemez.
Tüketici, kredi
verene borçlandığı toplam miktarı
önceden ödeyebileceği gibi aynı
zamanda vadesi gelmemiş bir ya da
birden çok taksit ödemesinde de
bulunabilir. Her iki durumda da
kredi veren, ödenen miktara göre
gerekli faiz ve komisyon indirimini
yapmakla yükümlüdür. Bakanlık ödenen
miktara göre gerekli faiz ve
komisyon indiriminin ne oranda
yapılacağının usul ve esaslarını
belirler.
Kredi verenin,
tüketici kredisini, belirli marka
bir mal veya hizmet satın alınması
ya da belirli bir satıcı veya
sağlayıcı ile yapılacak satış
sözleşmesi şartı ile vermesi
durumunda satılan malın veya
hizmetin hiç ya da zamanında teslim
veya ifa edilmemesi halinde kredi
veren tüketiciye karşı satıcı veya
sağlayıcı ile birlikte müteselsilen
sorumlu olur.
Kredi verenin
ödemeleri bir kıymetli evraka
bağlaması ya da krediyi kıymetli
evrak kabul etmek suretiyle teminat
altına alması yasaktır. Bu yasağa
rağmen tüketiciden bir kıymetli
evrak alınacak olursa, tüketici bu
kıymetli evrakı kredi verenden geri
istemek hakkına sahiptir. Ayrıca,
kredi veren kıymetli evrakın ciro
edilmesi sebebiyle tüketicinin
uğradığı zararı tazmin etmekle
yükümlüdür.
Kredi kartları
Madde 10/A-
Kredi kartı ile mal veya hizmet
alımı sonucu nakdi krediye dönüşen
veya kredi kartı ile nakit çekim
suretiyle kullanılan krediler de 10
uncu madde hükümlerine tabidir.
Ancak, bu tür krediler hakkında 10
uncu maddenin ikinci fıkrasının (a),
(b), (h) ve (ı) bentleri ile
dördüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
Kredi veren
tarafından tüketiciye gönderilen
dönemsel hesap özetleri, 10 uncu
maddenin ikinci fıkrasının (d)
bendinde öngörülen ödeme planı
hükmündedir. Dönemsel hesap özetinde
yer alan asgari ödeme tutarının
vadesinde ödenmemesi halinde;
tüketici, 10 uncu maddenin (f)
bendinde yer alan gecikme faizi
dışında herhangi bir isim altında
yükümlülük altına sokulamaz.
Kredi veren faiz
artırımını otuz gün önceden
tüketiciye bildirmek zorundadır.
Kredi veren tarafından artırılan
faiz oranı geriye dönük olarak
uygulanamaz. Tüketici bildirim
tarihinden itibaren en geç altmış
gün içinde tüm borcu ödeyip kredi
kullanmaya son verdiği takdirde faiz
artışından etkilenmez.
Mal veya hizmetin
kredi kartı ile satın alındığı
durumlarda, satıcı veya sağlayıcı,
tüketiciden komisyon veya benzeri
bir isim altında ilave ödemede
bulunmasını isteyemez.
Süreli yayınlar
Madde 11-
Süreli yayın kuruluşlarınca
düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde
olursa olsun, bilet, kupon, iştirak
numarası, oyun, çekiliş ve benzeri
yollarla süreli yayın dışında ikinci
bir ürün ve/veya hizmetin
verilmesinin taahhüt edildiği
durumlarda; kitap, dergi,
ansiklopedi, afiş, bayrak, poster,
sözlü veya görüntülü manyetik bant
veya optik disk gibi süreli
yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan
kültürel ürünler dışında hiçbir mal
ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı
yapılamaz. Bu amaçla kampanya
düzenlenmesi halinde, kampanya
süresi altmış günü geçemez. Kampanya
konusu mal veya hizmet bedelinin bir
bölümünün tüketici tarafından
karşılanması istenemez.
Süreli yayın
kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve
ilânlarında, kampanya konusu mal
veya hizmetin Türkiye genelinde
teslim ve ifa tarihlerine ilişkin
programını ilân etmek ve kampanya
konusu mal veya hizmetin teslim ve
ifasını, kampanyanın bitiminden
itibaren otuz gün içinde yerine
getirmek zorundadır.
Kampanya süresince,
süreli yayının satış fiyatı, ikinci
ürün olarak verilmesi taahhüt edilen
mal veya hizmetin yol açtığı maliyet
artışı nedeniyle artırılamaz.
Kampanya konusu mal veya hizmet
taahhüdü ve dağıtımı bölünerek
yapılamayacağı gibi, bu mal veya
hizmetin ayrılmaz ya da tamamlayıcı
parçaları da ayrı bir kampanya
konusu haline getirilemez. Bu
Kanunun uygulamasında, ikinci ürün
olarak verilmesi taahhüt edilen her
bir mal veya hizmete ilişkin
işlemler bağımsız bir kampanya
olarak kabul edilir.
Süreli yayın
kuruluşları tarafından
düzenlenmeyen, ancak süreli yayınla
doğrudan veya dolaylı
irtibatlandırılan kampanyalar da bu
hükümlere tabidir.
Abonelik sözleşmeleri
Madde 11/A-
Her türlü abonelik sözleşmelerine
taraf olan tüketiciler, isteklerini
satıcıya yazılı olarak bildirmek
kaydıyla aboneliklerine tek taraflı
son verebilirler.
Satıcı tüketicinin
aboneliğe son verme isteğini, yazılı
bildirimin kendisine ulaştığı
tarihten itibaren en geç yedi gün
içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
Süreli yayın
aboneliğine son verme isteği ise;
yazılı bildirimin satıcıya ulaştığı
tarihten itibaren günlük yayınlarda
onbeş gün, haftalık yayınlarda bir
ay, aylık yayınlarda üç ay sonra
yürürlüğe girer. Daha uzun süreli
yayınlarda ise, bildirimden sonraki
ilk yayını müteakiben yürürlüğe
konulur.
Satıcı, abone
ücretinin geri kalan kısmını hiçbir
kesinti yapmaksızın onbeş gün içinde
iade etmekle yükümlüdür.
Fiyat etiketi
Madde 12-
Perakende satışa arz edilen malların
veya ambalajlarının yahut kaplarının
üzerine kolaylıkla görülebilir,
okunabilir şekilde o malla ilgili
tüm vergiler dahil fiyat, üretim
yeri ve ayırıcı özelliklerini içeren
etiket konulması, etiket konulması
mümkün olmayan hallerde aynı
bilgileri kapsayan listelerin
görülebilecek şekilde uygun yerlere
asılması zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve
fiyatlarını gösteren listeler de
birinci fıkraya göre düzenlenerek
asılır.
Etiket, fiyat ve
tarife listelerinde belirtilen fiyat
ile kasa fiyatı arasında fark olması
durumunda tüketici lehine olan fiyat
üzerinden satış yapılır.
Fiyatı; Bakanlar
Kurulu, kamu kurum ve kuruluşları
veya kamu kurumu niteliğinde meslek
kuruluşları tarafından belirlenen
mal veya hizmetlerin, belirlenen bu
fiyatın üzerinde bir fiyatla satışa
sunulması yasaktır.
Bakanlık, etiket ve
tarife listelerinin şeklini,
içeriğini, usul ve esaslarını bir
yönetmelikle düzenler. Bakanlık ve
belediyeler, bu madde hükümlerinin
uygulanması ve izlenmesine ilişkin
işleri yürütmekle ayrı ayrı
görevlidirler.
Garanti belgesi
Madde 13-
İmalatçı veya
ithalatçılar ithal ettikleri veya
ürettikleri sanayi malları için
Bakanlıkça onaylı garanti belgesi
düzenlemek zorundadır. Mala ilişkin
faturanın tarih ve sayısını içeren
garanti belgesinin tekemmül
ettirilerek tüketiciye verilmesi
sorumluluğu satıcı, bayi veya
acenteye aittir. Garanti süresi
malın teslim tarihinden itibaren
başlar ve asgari iki yıldır. Ancak,
özelliği nedeniyle bazı malların
garanti şartları, Bakanlıkça başka
bir ölçü birimi ile belirlenebilir.
Satıcı; garanti
belgesi kapsamındaki malların,
garanti süresi içerisinde
arızalanması halinde malı işçilik
masrafı, değiştirilen parça bedeli
ya da başka herhangi bir ad altında
hiçbir ücret talep etmeksizin tamir
ile yükümlüdür.
Tüketici onarım
hakkını kullanmışsa, garanti süresi
içerisinde sık arızalanması
nedeniyle maldan yararlanamamanın
süreklilik arz etmesi veya tamiri
için gereken azami sürenin aşılması
veya tamirinin mümkün bulunmadığının
anlaşılması hallerinde, 4 üncü
maddede yer alan diğer seçimlik
haklarını kullanabilir. Satıcı bu
talebi reddedemez. Tüketicinin bu
talebinin yerine getirilmemesi
durumunda satıcı, bayi, acente,
imalatçı-üretici ve ithalatçı
müteselsilen sorumludur.
Tüketicinin malı
kullanım kılavuzunda yer alan
hususlara aykırı kullanmasından
kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü
fıkra hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi
sanayi mallarının garanti belgesi
ile satılmak zorunda bulunduğunu ve
bu malların arızalarının tamiri için
gereken azami süreleri Türk
Standartları Enstitüsünün görüşünü
alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Tanıtma ve kullanma
kılavuzu
Madde 14-
Yurt içinde üretilen veya ithal
edilen sanayi mallarının tanıtım,
kullanım, bakım ve basit onarımına
ilişkin Türkçe kılavuzla ve
gerektiğinde uluslararası sembol ve
işaretleri kapsayan etiketle
satılması zorunludur.
Bakanlık, sanayi
mallarından hangilerinin tanıtma ve
kullanım kılavuzu ve etiket ile
satılmak zorunda bulunduğunu ve
bunlarda bulunması gereken asgari
unsurları Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak tespit
ve ilânla görevlidir.
Satış sonrası
hizmetler
Madde 15-
İmalatçı veya ithalatçılar,
sattıkları, ürettikleri veya ithal
ettikleri sanayi malları için o
malın Bakanlıkça tespit ve ilân
edilen kullanım ömrü süresince,
yeterli teknik personel ve yedek
parça stoku bulundurmak suretiyle
bakım ve onarım hizmetlerini sunmak
zorundadırlar.
İmalatçı veya
ithalatçıların bulundurmaları
gereken yedek parça stok miktarı
Bakanlıkça belirlenir.
İthalatçının herhangi
bir şekilde ticari faaliyetinin sona
ermesi halinde, kullanım ömrü
süresince bakım ve onarım
hizmetlerini, o malın yeni
ithalatçısı sunmak zorundadır.
Bakanlık, hangi
mallar için servis istasyonları
kurulmasının zorunlu olduğu ile
servis istasyonlarının kuruluş ve
işleyişine dair usul ve esasları
Türk Standartları Enstitüsünün
görüşünü alarak tespit ve ilânla
görevlidir.
Garanti belgesiyle
satılmak zorunda olan bir sanayi
malının garanti süresi sonrasında
arızalanması durumunda, o malın
Bakanlıkça belirlenen azami tamir
süresi içerisinde onarımı
zorunludur.
Ticari reklam ve
ilanlar
Madde 16-
Ticari reklam ve ilânların
kanunlara, Reklam Kurulunca
belirlenen ilkelere, genel ahlaka,
kamu düzenine, kişilik haklarına
uygun, dürüst ve doğru olmaları
esastır.
Tüketiciyi aldatıcı,
yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici,
tüketicinin can ve mal güvenliğini
tehlikeye düşürücü, şiddet
hareketlerini ve suç işlemeyi
özendirici, kamu sağlığını bozucu,
hastaları, yaşlıları, çocukları ve
özürlüleri istismar edici reklam ve
ilânlar ve örtülü reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları
karşılayan ya da aynı amaca yönelik
rakip mal ve hizmetlerin
karşılaştırmalı reklamları
yapılabilir.
Reklam veren, ticari
reklam veya ilânda yer alan somut
iddiaları ispatla yükümlüdür.
Reklam verenler,
reklamcılar ve mecra kuruluşları bu
madde hükümlerine uymakla
yükümlüdürler.
Reklam kurulu
Madde 17-Ticari
reklam ve ilânlarda uyulması gereken
ilkeleri belirlemek, bu ilkeler
çerçevesinde ticari reklam ve
ilânları incelemek ve inceleme
sonucuna göre, 16 ncı madde
hükümlerine aykırı reklam ve
ilânları üç aya kadar tedbiren
durdurma ve/veya durdurma ve/veya
aynı yöntemle düzeltme ve/veya para
cezası verme hususlarında görevli
bir Reklam Kurulu oluşturulur.
Reklam Kurulu kararları Bakanlıkça
uygulanır.
Reklam Kurulu, ticari
reklam ve ilânlarda uyulması gereken
ilkeleri belirlemede; ülke
koşullarının yanı sıra, reklamcılık
alanında evrensel kabul görmüş tanım
ve kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın
görevlendireceği ilgili Genel Müdür
tarafından yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça ilgili
Genel Müdür Yardımcıları arasından
görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet
Bakanlığınca, bu Bakanlıkta idari
görevlerde çalışan hakimler
arasından görevlendirilecek bir
üye,
c) Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumunca
görevlendirilecek reklam konusunda
uzman bir üye,
d) Yükseköğretim
Kurulunun reklamcılık alanında uzman
üniversite öğretim elemanları
arasından seçeceği bir
üye,
e) Türk Tabibleri
Birliği Merkez Konseyinin
görevlendireceği doktor bir
üye,
f) Türkiye Barolar
Birliğinin görevlendireceği avukat
bir üye,
g) Türkiye Odalar ve
Borsalar Birliğinin değişik
sektörlerden görevlendireceği dört
üye,
h) Türkiyedeki tüm
gazeteciler derneklerinin kendi
aralarından seçeceği bir
üye,
i) Reklamcılar
derneklerinin veya varsa üst
kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j) Tüketici
Konseyinin Konseye katılan tüketici
örgütü temsilcileri arasından
seçeceği veya üst örgütlerinin
görevlendireceği bir
üye,
k) Türkiye Ziraat
Odaları Birliğinin görevlendireceği
bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve
Sanatkarlar Konfederasyonunun
görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları
Enstitüsünden bir
üye,
n) Diyanet İşleri
Başkanlığından bir
üye,
o) Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliğinden bir
üye,
p) İşçi sendikaları
konfederasyonlarından bir üye,
r) Memur sendikaları
konfederasyonlarından bir
üye,
s) Türkiye Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirler ve
Yeminli Mali Müşavirler Odaları
Birliğinin görevlendireceği bir üye,
t) Ankara, İstanbul
ve İzmir Büyükşehir Belediyelerinin
kendi aralarından seçeceği bir üye,
u) Türk Eczacılar
Birliğinden bir üye,
v) Türk Diş Hekimleri
Birliğinden bir üye,
olmak üzere yirmibeş
üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin
görev süreleri üç yıldır. Süresi
bitenler yeniden görevlendirilebilir
veya seçilebilir. Üyelikler herhangi
bir sebeple boşaldığı takdirde
boşalan yerlere üçüncü fıkra
esasları dahilinde bir ay içerisinde
görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir
defa veya ihtiyaç duyulduğu her
zaman Başkanın çağrısı üzerine
toplanır.
Kurul, Başkan dahil
en az ondört üyenin hazır bulunması
ile toplanır ve toplantıya
katılanların çoğunluğu ile karar
verir.
Kurul, gerekli
görülen hallerde sürekli ve geçici
olarak görev yapmak üzere özel
ihtisas komisyonları kurabilir.
Kurulun bu komisyonlarda görev
yapmasını uygun göreceği kamu
personeli, ilgili kamu
kuruluşlarınca görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile
özel ihtisas komisyonu üyelerinden
kamu görevlisi olanlara verilecek
huzur hakkı ile kamu görevlisi
olmayan kurul üyelerine ödenecek
huzur ücreti Maliye Bakanlığının
uygun görüşü alınarak Bakanlıkça
belirlenir.
Kurulun sekretarya
hizmetleri Bakanlık tarafından
yerine getirilir.
Reklam Kurulu
kararları, tüketicilerin
bilgilendirilmesi, aydınlatılması ve
ekonomik çıkarlarının korunması
amacıyla Reklam Kurulu Başkanlığınca
açıklanır.
Reklam Kurulunun
görevleri, kuruluş, çalışma usul ve
esasları ile sekretarya
hizmetlerinin ne suretle yerine
getirileceği Bakanlık tarafından
çıkarılacak bir yönetmelikle
belirlenir.
Tehlikeli mal ve
hizmetler
Madde 18-
Tüketicinin kullanımına sunulan mal
ve hizmetlerin kişi beden ve ruh
sağlığı ile çevreye zararlı veya
tehlikeli olabilmesi durumunda, bu
malların emniyetle kullanılabilmesi
için üzerine veya ekli kullanım
kılavuzlarına, bu durumla ilgili
açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça
görülecek ve okunacak şekilde
konulur veya yazılır.
Bakanlık, hangi mal
veya hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve
uyarıları taşıması gerektiğini ve bu
bilgi ve uyarıların şeklini ve
yerini ilgili bakanlık ve diğer
kuruluşlarla birlikte tespit ve
ilânla görevlidir.
Mal ve hizmet
denetimi
Madde 19-
Tüketiciye sunulan mal ve hizmetler;
ilgili bakanlıklar tarafından Resmi
Gazetede yayımlanarak mecburi
uygulamaya konulan standartlar dahil
olmak üzere uyulması zorunlu olan
teknik düzenlemeye uygun olmalıdır.
İlgili bakanlıklar,
bu esaslara göre denetim yapmak veya
yaptırmakla görevlidir. Mal ve
hizmet denetimine ilişkin usul ve
esaslar her bir ilgili bakanlıkça
ayrı ayrı tespit ve ilân edilir.
Tüketicinin
eğitilmesi
Madde 20-
Tüketicinin eğitilmesi konusunda
örgün ve yaygın eğitim kurumlarının
ders programlarına, Millî Eğitim
Bakanlığınca gerekli ilaveler
yapılır.
Tüketicinin
eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi
için radyo ve televizyonlarda
programlar düzenlenmesine ilişkin
usul ve esaslar, Tüketici Konseyinin
önerisi ile Bakanlıkça tespit ve
ilân olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tüketici Kuruluşları
Tüketici konseyi
Madde 21-
Tüketicinin sorunlarının,
ihtiyaçlarının ve çıkarlarının
korunmasına ilişkin gerekli
tedbirleri araştırmak, sorunların
evrensel tüketici hakları
doğrultusunda çözülmesi için
alınacak tedbirlerle, bu Kanunun
uygulanmasına yönelik tedbirlere
dair görüşleri, ilgili mercilerce
öncelikle ele alınmak üzere iletmek
amacıyla, Bakanlığın
koordinatörlüğünde bir "Tüketici
Konseyi" kurulur.
Tüketici Konseyi,
Bakanın veya görevlendireceği bir
Bakanlık görevlisinin başkanlığında,
Adalet, İçişleri, Maliye, Milli
Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve
Köyişleri, Sanayi ve Ticaret, Turizm
ve Çevre bakanlıkları ile Devlet
Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı,
Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret
Müsteşarlığı, Türk Patent Enstitüsü
Başkanlığı, Devlet İstatistik
Enstitüsü Başkanlığı, Türk
Standartları Enstitüsü Başkanlığı,
Rekabet Kurumu, Radyo ve Televizyon
Üst Kurulu, Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu, Telekomünikasyon
Kurumu, Türk Akreditasyon Kurumu,
Milli Prodüktivite Merkezi, Diyanet
İşleri Başkanlığı, büyük şehir
belediyeleri, il belediyelerini
temsilen Türk Belediyeler Birliği,
işçi sendikaları konfederasyonları,
memur sendikaları
konfederasyonları,Türkiye İşveren
Sendikaları Konfederasyonu, Türkiye
Milli Kooperatifler Birliği,
Yükseköğretim Kurulu, Türkiye
Barolar Birliği, Türkiye Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirler ve
Yeminli Mali Müşavirler Odaları
Birliği, Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği, Türk Eczacılar
Birliği, Türk Tabipleri Birliği,
Türk Dişhekimleri Birliği, Türk
Veteriner Hekimleri Birliği, Türkiye
Esnaf ve Sanatkarları
Konfederasyonu, Türkiye Odalar ve
Borsalar Birliği, Türkiye Bankalar
Birliği, Türkiye Seyahat Acenteleri
Birliği, Türkiye Otelciler Birliği,
Türkiye Ziraat Odaları Birliği,
Tüketim Kooperatifleri Merkez
Birliği, Ahilik Araştırma ve Kültür
Vakfı ve tüketici örgütleri
temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum
ve kuruluşların temsilcilerinin sayı
ve nitelikleri ile Tüketici
Konseyine katılabilmek için tüketici
örgütlerinin sahip olmaları gereken
asgari üye sayısı ve bu örgütlerin
Tüketici Konseyine gönderecekleri
temsilci sayısı Bakanlıkça
belirlenir. Ancak, kamu kurum ve
kuruluşlarından gelen temsilcilerin
sayısı, hiçbir şekilde Tüketici
Konseyinin toplam üye sayısının
yüzde ellisinden fazla olamaz.
Tüketici Konseyi yılda en az bir kez
toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve
esasları ile diğer hususlar
Bakanlıkça çıkarılacak bir
yönetmelikle düzenlenir.
Tüketici sorunları hakem heyeti
Madde 22-
Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde,
bu Kanunun uygulamasından doğan
uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla
en az bir tüketici sorunları hakem
heyeti oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve
Ticaret İl Müdürü veya
görevlendireceği bir memur
tarafından yürütülen tüketici
sorunları hakem heyeti; belediye
başkanının konunun uzmanı belediye
personeli arasından görevlendireceği
bir üye, baronun mensupları
arasından görevlendireceği bir üye,
ticaret ve sanayi odası ile esnaf ve
sanatkar odalarının görevlendireceği
bir üye ve tüketici örgütlerinin
seçecekleri bir üye olmak üzere
başkan dahil beş üyeden oluşur.
Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı
ayrı kurulduğu yerlerde ticaret
odası ile esnaf ve sanatkar
odalarının görevlendireceği üye,
uyuşmazlığın satıcı tarafını
oluşturan kişinin tacir veya esnaf
ve sanatkar olup olmamasına göre
ilgili odaca görevlendirilir.
Bakanlık taşra
teşkilatının bulunmadığı il ve
ilçelerde tüketici sorunları hakem
heyetinin başkanlığı en büyük mülki
amir ya da görevlendireceği bir
memur tarafından yürütülür. Tüketici
örgütü olmayan yerlerde tüketiciler,
tüketim kooperatifleri tarafından
temsil edilir. Tüketici sorunları
hakem heyetinin oluşumunun
sağlanamadığı yerlerde noksan
üyelikler, belediye meclislerince
re'sen doldurulur.
Tüketici sorunları
hakem heyetlerinde heyetin
çalışmalarına ve kararlarına esas
olacak dosyaları hazırlamak ve
uyuşmazlığa ilişkin raporu sunmak
üzere en az bir raportör
görevlendirilir.
Değeri beşyüz milyon
liranın altında bulunan
uyuşmazlıklarda tüketici sorunları
hakem heyetlerine başvuru
zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda
heyetin vereceği kararlar tarafları
bağlar. Bu kararlar İcra ve İflas
Kanununun ilamların yerine
getirilmesi hakkındaki hükümlerine
göre yerine getirilir. Taraflar bu
kararlara karşı onbeş gün içinde
tüketici mahkemesine itiraz
edebilirler. İtiraz, tüketici
sorunları hakem heyeti kararının
icrasını durdurmaz. Ancak, talep
edilmesi şartıyla hakim, tüketici
sorunları hakem heyeti kararının
icrasını tedbir yoluyla
durdurabilir. Tüketici sorunları
hakem heyeti kararlarına karşı
yapılan itiraz üzerine tüketici
mahkemesinin vereceği karar
kesindir.
Değeri beşyüz milyon
lira ve üstündeki uyuşmazlıklarda
tüketici sorunları hakem
heyetlerinin verecekleri kararlar,
tüketici mahkemelerinde delil olarak
ileri sürülebilir. Kararların
bağlayıcı veya delil olacağına
ilişkin parasal sınırlar her yılın
Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik
Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları
Endeksinde meydana gelen yıllık
ortalama fiyat artışı oranında
artar. Bu durum, Bakanlıkça her yıl
Aralık ayı içinde Resmi Gazetede
ilân edilir.
25 inci maddede cezai
yaptırıma bağlanmış hususlar
dışındaki tüm uyuşmazlıklar,
tüketici sorunları hakem
heyetlerinin görev ve yetkileri
kapsamındadır.
Tüketici Sorunları
Hakem Heyetleri Başkan ve üyeleri
ile raportörlere verilen huzur hakkı
veya huzur ücretinin ödenmesine
ilişkin esas ve usuller, bir ayda
ödenecek tutar 2000 gösterge
rakamının memur aylık katsayısıyla
çarpımı sonucu bulunacak miktarı
geçmemek üzere Maliye Bakanlığının
uygun görüşü alınarak Bakanlıkça
belirlenir.
Tüketici sorunları
hakem heyetlerinin kurulması,
çalışma usul ve esasları ile diğer
hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir
yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Yargılama ve Cezaya
İlişkin Hükümler
Tüketici mahkemeleri
Madde 23-
Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili
olarak çıkacak her türlü ihtilaflara
tüketici mahkemelerinde bakılır.
Tüketici mahkemelerinin yargı
çevresi, Hakimler ve Savcılar Yüksek
Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri
nezdinde tüketiciler, tüketici
örgütleri ve Bakanlıkça açılacak
davalar her türlü resim ve harçtan
muaftır. Tüketici örgütlerince
açılacak davalarda bilirkişi
ücretleri, 29 uncu maddeye göre
kaydedilen özel ödenekten Bakanlıkça
karşılanır. Davanın, davalı aleyhine
sonuçlanması durumunda, bilirkişi
ücreti 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre davalıdan
tahsil olunarak 29 uncu maddede
düzenlenen esaslara göre bütçeye
özel gelir kaydedilir. Tüketici
mahkemelerinde görülecek davalar
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun
Yedinci Babı, Dördüncü Faslı
hükümlerine göre yürütülür.
Tüketici davaları
tüketicinin ikametgahı mahkemesinde
de açılabilir.
Bakanlık ve tüketici
örgütleri münferit tüketici sorunu
olmayan ve genel olarak tüketicileri
ilgilendiren hallerde bu Kanunun
ihlali nedeniyle kanuna aykırı
durumun ortadan kaldırılması
amacıyla tüketici mahkemelerinde
dava açabilirler.
Gerekli hallerde
tüketici mahkemeleri ihlalin
tedbiren durdurulmasına karar
verebilir. Tüketici Mahkemesince
uygun görülen tedbir kararları,
masrafı daha sonra haksız çıkan
taraftan alınmak ve 29 uncu maddede
düzenlenen esaslara göre bütçeye
özel gelir kaydedilmek üzere, ülke
düzeyinde yayınlanan gazetelerden
birinde Basın İlan Kurumunca ve
ayrıca varsa davanın açıldığı yerde
yayınlanan mahalli bir gazetede
derhal ilân edilir.
Kanuna aykırı durumun
ortadan kaldırılmasına yönelik
Tüketici Mahkemesi kararları ise
masrafı davalıdan alınmak üzere aynı
yöntemle derhal ilân edilir.
Üretimin satışın
durdurulması ve malın toplatılması
Madde 24-
Satışa sunulan bir seri malın ayıplı
olması durumunda Bakanlık,
tüketiciler veya tüketici örgütleri,
ayıplı seri malın üretiminin ve
satışının durdurulması ve satış
amacıyla elinde bulunduranlardan
toplatılması için dava açabilir.
Satışa sunulan bir
seri malın ayıplı olduğunun mahkeme
kararı ile tespit edilmesi halinde,
malın satışı geçici olarak
durdurulur. Mahkeme kararının tebliğ
tarihinden itibaren en geç üç ay
içinde malın ayıbının ortadan
kaldırılması için üretici-imalatçı
ve/veya ithalatçı firma uyarılır.
Malın ayıbının ortadan kalkmasının
imkânsız olması halinde mal,
üretici-imalatçı ve/veya ithalatçı
tarafından toplanır veya
toplattırılır. Toplatılan mallar
taşıdıkları risklere göre kısmen
veya tamamen imha edilir veya
ettirilir.
Satışa sunulan bir
seri malın, tüketicinin güvenliğini
tehlikeye sokan ayıp taşıması
durumunda, 4703 sayılı Ürünlere
İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanun hükümleri saklıdır.
Ayıplı malları satın
alan tüketicilerin uğradıkları maddî
ve manevî zararlar nedeniyle dava
açma hakları saklıdır.
4 üncü maddenin
altıncı fıkrası hükümlerine tâbi bir
seri ayıplı malın satışa arz
edilmesi durumunda bu madde
hükümleri uygulanmaz.
Olduklarından farklı
görünen mallar
Madde 24/A-
Gıda ürünü olmamalarına rağmen,
sahip oldukları şekil, koku,
görünüm, ambalaj, etiket, hacim veya
boyutları nedeniyle olduklarından
farklı görünen ve bu sebeple de
tüketiciler tarafından gıda
ürünleriyle karıştırılarak
tüketicilerin sağlığını ve
güvenliğini tehlikeye atan malların
üretilmesi, pazarlanması, ithalatı
ve ihracatı yasaktır.
Mal piyasaya
sürülmüşse, 4703 sayılı Ürünlere
İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanun hükümleri uygulanır.
Olduğundan farklı
görünen malı satın alan
tüketicilerin uğradıkları maddi ve
manevi zararlar nedeniyle dava açma
hakları saklıdır.
Cezalar
Madde 25-6
ncı maddenin yedinci fıkrası
uyarınca, Bakanlıkça belirlenen usul
ve esaslara aykırılığı tespit edilen
her bir sözleşme için 50.000.000
lira para cezası uygulanır.
4 üncü maddenin
yedinci fıkrasında, 5 inci maddede,
6 ncı maddenin altıncı fıkrasında,
6/A maddesinde, 6/B, 6/C maddeleri
uyarınca Bakanlıkça belirlenen usul
ve esaslarda, 7 nci maddenin beşinci
fıkrasında, 9 uncu maddede, 9/A
maddesinde, 10 uncu maddede, 10/A
maddesinde, 11/A maddesinin ikinci
ve dördüncü fıkralarına, 12, 13, 14,
15 ve 27 nci maddelerde belirtilen
yükümlülüklere aykırı hareket
edenler hakkında 100.000.000 lira
para cezası uygulanır.
7 nci maddenin
dördüncü ve altıncı fıkraları ile 8
inci maddede belirtilen
yükümlülüklere aykırı hareket
edenler hakkında 250.000.000 lira
para cezası uygulanır.
20 nci maddenin
ikinci fıkrası uyarınca Bakanlıkça
tespit ve ilân olunan usul ve
esaslara aykırılığa 500.000.000 lira
para cezası uygulanır. Aykırılık
ülke düzeyinde yayın yapan radyo ve
televizyonlarca gerçekleştirilmişse
cezanın on katı uygulanır.
18 inci maddeye
aykırı hareket eden üretici-imalatçı
ve ithalatçı hakkında 1.000.000.000
lira para cezası, satıcı-sağlayıcı
hakkında ise bu cezanın beşte biri
uygulanır.
19 uncu maddenin
birinci fıkrasına aykırı hareket
edenler hakkında 2.000.000.000 lira
para cezası uygulanır.
11 inci maddeye
aykırı hareket edenler hakkında
5.000.000.000 lira para cezası
uygulanır. Aykırılık ülke düzeyinde
yayım yapan süreli yayın ile
gerçekleşmişse cezanın yirmi katı
uygulanır. Bakanlık, ayrıca süreli
yayın kuruluşundan kampanyanın ve
kampanyaya ilişkin her türlü reklam
ve ilânın durdurulmasını ister. Bu
isteğe rağmen aykırılığın devamı
halinde, reklam ve ilânın durdurma
zorunluluğunun doğduğu tarihten
itibaren her sayı- gün için
100.000.000.000 lira para cezası
uygulanır. Bakanlık, kampanyanın ve
kampanyaya ilişkin her türlü reklam
ve ilânın durdurulması talebi ile
Tüketici Mahkemesine başvurur.
16 ncı maddeye aykırı
hareket edenler hakkında üç aya
kadar tedbiren durdurma ve/veya
durdurma ve/veya düzeltme ve/veya
3.500.000.000 lira para cezası
uygulanır. Reklam Kurulu, ihlalin
niteliğine göre bu cezaları birlikte
veya ayrı ayrı verebilir. 16 ncı
maddeye aykırılık, ülke düzeyinde
yayın yapan yazılı, sözlü, görsel ve
sair araçlar ile gerçekleşmiş ise,
para cezası on katı olarak
uygulanır.
7 nci maddenin
yedinci ve sekizinci fıkralarına
aykırı hareket edenlere, kampanya
konusu mal veya hizmetin fatura
bedeli oranında para cezası
uygulanır. Kampanyayı düzenleyen,
tüketici kampanyadan ayrıldığında,
para iadesinde bulunursa bu ceza
uygulanmaz.
7 nci maddenin ikinci
fıkrasına aykırı hareket edenlere, 7
nci madde hükümlerine uygun kampanya
düzenlemeleri için bir hafta süre
tanınır. Bu sürenin bitiminde
aykırılığın devam ettiğinin tespiti
halinde, bu hükme aykırı hareket
edenlerle 24 ve 24/A maddelerinde
belirtilen yükümlülüklere aykırı
hareket edenlere 50.000.000.000 lira
para cezası uygulanır.
Yukarıdaki fıkralarda
belirtilen para cezaları, fiilin bir
yıl içerisinde tekrarı halinde iki
misli olarak uygulanır. Para
cezaları her yıl başında 765 sayılı
Türk Ceza Kanununun ek 2 nci madde
hükümleri uyarınca artırılır.
Bu Kanunda yazılı
fiiller hakkında diğer kanunlarda da
para cezası öngörülmüşse ağır olan
ceza uygulanır.
Cezalarda yetki,
itiraz ve zamanaşımı
Madde 26-
25 inci maddenin bir,
dört, yedi, sekiz, dokuz ve onuncu
fıkralarındaki cezalar Bakanlık
tarafından, diğer fıkralarındaki
cezalar o yerin mülki amiri
tarafından uygulanır.
Bu Kanunda düzenlenen
her türlü para cezası, idari
niteliktedir. Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç
yedi gün içerisinde yetkili idare
mahkemesine itiraz edilebilir.
İtiraz, idarece verilen cezanın
yerine getirilmesini durdurmaz.
25 inci maddeye göre
verilen para cezaları, Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre tahsil
olunur.
Bu Kanunda düzenlenen
idari para cezalarının verilmesine
ilişkin ceza zamanaşımı süresi bir
yıldır. Zamanaşımı süresi, bu Kanun
hükümlerine aykırı fiilin işlendiği
tarihte başlar.
Sürekli veya
tekrarlanan ihlaller söz konusu ise
süre, ihlalin sona erdiği ya da en
son tekrarlandığı günden itibaren
başlar. Karar aleyhine yargı yoluna
başvurulmuş olması tahsil
zamanaşımını keser.
Cezalar, cezayı
vermeye yetkili merci tarafından
yedi gün içerisinde ilgilinin mensup
olduğu meslek kuruluşuna bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 27-
Bu Kanunun
uygulamasında, Bakanlık müfettişleri
ve kontrolörleri ile Bakanlıkça ve
belediyelerce görevlendirilecek
personel; fabrika, mağaza, dükkan,
ticarethane, depo, ambar gibi her
türlü mal konulan ve/veya satılan
veya hizmet sunulan yerlerde
denetleme, inceleme ve araştırma
yapmaya yetkilidirler.
Bu Kanunun kapsamına
giren hususlarda yetkili ve görevli
kişi ve kuruluşlara her türlü bilgi
ve belgelerin doğru olarak
gösterilmesi ve asıl ve onaylı
kopyalarının verilmesi zorunludur.
Laboratuar
Madde 28-
Bakanlık ilaç, müstahzar, kozmetik
ve gıda maddeleri analizleri hariç
olmak üzere, bu Kanunun uygulanması
için resmi ve özel kuruluşların
kurulu bulunan laboratuvarlarından
yararlanabilir.
Bakanlıkça yapılan
denetimler sırasında alınan
numunelerin test ve muayeneleri
resmi veya özel kuruluş
laboratuvarlarında yaptırılabilir.
Test ve muayene ücretleri 29 uncu
maddedeki özel ödenekten karşılanır.
Test ve muayene sonuçlarının ilgili
standarda veya teknik düzenlemeye
aykırı çıkması halinde buna ilişkin
tüm giderler üretici veya ithalatçı
tarafından ödenir. Bu giderler, 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine
göre tahsil olunur. Tahsil olunan
test ve muayene ücretleri 29 uncu
maddede düzenlenen esaslara göre
bütçeye özel gelir kaydedilir.
Ödenek
Madde 29-
Tüketici Konseyi, tüketici sorunları
hakem heyetleri ve Reklam Kurulunun
kuruluş ve çalışmalarına ilişkin
masraflar, tüketici dernekleri ve
bunların üst kuruluşlarına yapılacak
maddi yardımlar, Bakanlığın
tüketicinin korunması amacına
yönelik masrafları, sair harcamalar
ve usul ve esasları Maliye
Bakanlığının uygun görüşü üzerine
Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca
tespit edilecek miktarlarda
personele yapılacak ek ödemede;
a) Bakanlık bütçesine
konulacak ödenekten,
b) Yeni kurulacak
olan anonim ve limited şirket
statüsündeki tüm ortaklıkların
sermayelerinin ve sermaye artırımı
halinde, artan kısmın binde biri
nispetinde yapılacak ödemelerden
karşılanır.
(b) bendinde
belirtilen gelirler Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası veya
muhabiri olan T.C. Ziraat Bankası
nezdinde açılacak hesapta toplanır.
Bu hesapta toplanan tutarların
yüzde altmışı Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü
hesabına, yüzde kırkı Rekabet Kurumu
hesabına her ay sonunda aktarılır.
Merkez Saymanlık
Müdürlüğü hesabına aktarılan
tutarlar bir yandan bütçeye özel
gelir, diğer yandan Maliye
Bakanlığınca, Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı bütçesinde mevcut veya
yeni açılacak tertiplere özel ödenek
kaydedilir.
Bakanlık bütçesine
özel ödenek olarak kaydedilen
tutarlardan bir kısmı; en az beş
yıldır faaliyette bulunan ticari,
siyasi ve idari kuruluşlardan
bağımsız tüketici dernekleri ile
bunların üst kuruluşlarının yapacağı
faaliyetleri içeren projelerin
desteklenmesinde kullanılır. Bu
hesaptan, tüketici dernekleri ve
bunların üst kuruluşlarının yönetim
ve denetim kurullarında görev
alanlara huzur hakkı ve maaş adı
altında herhangi bir ödeme
yapılamaz. Bu hesaptan yararlanacak
tüketici dernekleri ve bunların üst
kuruluşlarının taşıyacağı diğer
kriterler, Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı ile Maliye Bakanlığının
birlikte hazırlayacağı bir
yönetmelikle düzenlenir.
Bu suretle özel
ödenek kaydedilen miktarlardan yılı
içerisinde harcanmayan tutarları
ertesi yıl bütçesine devren özel
gelir ve özel ödenek kaydetmeye
Maliye Bakanı yetkilidir.
Diğer hükümler
Madde 30-
Bu Kanunda hüküm
bulunmayan hallerde genel hükümler
uygulanır.
Yönetmelikler ve
diğer düzenlemeler
Madde 31-
Bu Kanunda öngörülen
yönetmelikler, Kanunun yayımı
tarihinden itibaren bir yıl
içerisinde ilgili kamu kuruluşları,
mesleki üst kuruluşlar ve tüketici
örgütlerinin görüşleri alınarak
Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık, bu
Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak
mevzuat çerçevesinde gerekli
tedbirleri almaya ve düzenlemeleri
yapmaya yetkilidir.
Kaldırılan hükümler
Madde 32-3489
sayılı Pazarlıksız Satış
Mecburiyetine Dair Kanun, 632 sayılı
İthal veya Yurt İçinde İmal Edilen
Taşıt Araçları, Motor, Makina Alet
ve Cihazların Tanıtmalık ile
Birlikte Satışı Hakkında Kanun, 3003
sayılı Endüstriyel Mamulatın Maliyet
ve Satış Fiyatlarının Kontrolü ve
Tespiti Hakkında Kanun yürürlükten
kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1-
Bu Kanunun yayımından
önce borçlunun temerrüdü nedeniyle
ödenmeyerek icra takibi aşamasına
gelen veya icra takibine konu edilen
kredi kartı borçları, temerrüt
tarihindeki ana paraya, yıllık yüzde
elliyi geçmemek üzere gecikme faizi
uygulanmak suretiyle oniki eşit
taksitte ödenir.
Kredi kartı borçları
nedeniyle gerçekleştirilen her türlü
takip, yukarıda yer alan hükme göre
ilk taksidin ödenmesiyle durur ve
son taksidin ödenmesiyle birlikte
tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar.
Bu madde hükümleri,
tüketicinin kredi verene, Kanunun
yayımı tarihinden itibaren otuz gün
içinde yazılı müracaat etmesi
halinde uygulanır.
Yürürlük
Madde 33-
Bu Kanunun; 29 ncı maddesi ile
geçici 1 inci maddesi yayımı
tarihinde, diğer maddeleri ise
yayımı tarihinden itibaren üç ay
sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 34-
Bu Kanun hükümlerini
Bakanlar Kurulu yürütür.
